....Podunavske Švabe nisu isto što i
.... Podunavski Nemci
  početna
   
 
1
1
1
1
1
1
1
1

Poštovani gospodine uredniče,

DANAS je u svome broju -dvobroj za vikend,u nedeljnomdodatkuza 28 -29 mart 2020. godine objaviotekst Olivere Stošić Rakić "Doprinos jasnijoj istorijskoj slici", koji sadrži veći broj pogrešnih informacija, kvalifikacijainepreciznosti. Kako je DANAS i moja novina smatram da bi bilo dobro i poželjno da čitaoci ne ostanu pogrešno informisani i u zabludi, te da bi u tome cilju bilo dobro da objavite ovaj tekst.Objavljeni tekst će biti dostupan i čitaocima u Nemačkoj, istoričarima i istaživačima koji prate ove teme, kao i Podunavskim Švabamau svetui muzeju u Ulmu. I lično ću nekolicini dostaviti objavljeni tekst, kao i ovajkoji vam u prilogu dostavljam. Zato bi bilo dobro da se vaši čitaoci informišu u skladu sa istorijskim činjenicama,kako bi predupredili reakcije iz redova Podunavskih Švaba.

Autorka navedenog teksta je načinila nekoliko grešaka, verovatno ne udubljujući se u problematiku teme o Podunavskim Švabama. Potencijalni autor bi morao dobro da poznaje temu o kojoj želi da piše, ili da je bar dobro istraži. Tada se ne bi dogodile greške na koje pokušavam da ukažem u ovom tekstu.

Kao prvo,muzej u Ulmu nosi naziv CENTRALNI MUZEJ PODUNAVSKIH ŠVABA (Donauschwäbisches Zentralmuseum), a ne CENTRALNI MUZEJ PODUNAVSKIH NEMACA, pri čemu reč "Donauschwäbisches" u doslovnom prevodu znači "Podunavskošvapski", a ne "Podunavskonemački".

Podunavske Švabe nisu isto što i Podunavski Nemci. Podunavske Švabe su živele i još uvek žive Vojvodini, a Podunavski Nemci žive u Nemačkoj. Izraz Podunavski Švaba je generični naziv za sve one Germane koji su naseljeni u Panonsku niziju. Njih ima iz raznih plemena, a s obzirom da je do kraja I Svetskog rata u upotrebi bio naziv Folksojčer za Nemca koji živi izvan Nemačke, živi u nekoj drugoj državi, nauka je došla na ideju da pronađe naziv za one Nemce koji su naseljeni i žive na prostoru Panoske nizije ili bolje reći u Podunavlju. Jer ovi Nemci su bili brojni, dugo žive na panonskom prostoru, imaju svoju istoriju, kulturu, tradiciju i sl. Na taj način se jasno razlikuju i od Nemaca (to su državljani Nemačke) i od Folksojčera (to su Nemci koji žive u drugim državama širom sveta).

Ovu temu je obradio mladi istoričar iz Zrenjanina Filip Krčmar u svome master radu „IZGRRADNJA I NACIONALNI IDENTITTET VOJVOĐANSKIH ŠVABA 1918 -1933“,koji je odbranio5. marta 2010. godine.

Prema njegovom radu Nemci koji su živeli na prostoru današnje Vojvodine sebe su posmatrali i doživljavali kao deo veće celine, kao deo brojne podunavsko -švapske popuacije koja sa posle 1918. godine obrela u državama naslednicama Austrougarske. Ovakav vid nacionalnog identiteta,čiji su nosioci bili „Nemci u Ugarskoj“ sada se definišu kao Podunavske Švabe, „novo“ ili češće „najmalđe pleme nemačkog naroda, koje svoj nastanak ima da zahvali migracionim pokretima u 18. i 19. veku“. Ovaj pojam je nastao početkom dvadesetih godina prošlog veka u akademskim krugovima vajmarske Nemačkei prvi put upotrebljen 1923. godine. Prvi su ga upotrebili profesori Herman Ridiger i Robert Ziger, kako bi označili svoje sunarodnike koji su se posle 1918. našli u okviru granica zemalja naslednica.Naziv Podunavske Švabe ne treba shvatiti kao nacionalnu odrednicu, već isključivo kao istorijsku.

Naseljavajući se na prostor Panonske nizije, današnje Vojvodine, nemački naseljenici(kasnije Podunavske Švabe)iz srednje Evrope, nisu donelisamo "inovacije u uzgajanju vina i duvana", kako Autorkanavodi, nego su donelii: higijensko zdravstvene navike, plug koji je i prevrtao, a ne samo parao zemlju, sledored setve, donose nova znanja iz urbanizma, pri čemu sela oblikujuu kvadrat ili pravougaonik, ušorena i sa pravilno raspoređenim ulicama, koje se seku pod pravim uglom, tako da sva pomalo liče jedno na drugo. Tada se u centar sela smeštaju crkva, škola i kulturni dom. Nemački naseljenici donose i nova znanja iz oblasti ishrane, donose nove načine pripremanja hrane(kuvana jela) i nove vste jela.

Nemački naseljenici donosei nova iskustva iz oblasti stočarstva.Do dolaska nemačkih naseljenika stoka se držala napolju i trpela sve vremenske nepogode, leti vrućinu i žeđ, zimi hladnoću, kišu i sneg,pa u takvim životnim uslovima stoka nije pružala ono što se od nje očekivalo. Dolaskom nemačkih naseljenika stoka se smešta u stajei tako obezbeđuje bolji uslovi za njen uzgoj.Dakle,želim da kažem da ne stoji tvrdnjaAutorke, da su nemački naseljenici poprimili uticaje domaćeg stanovništa u oblasti stočarstva.

Naseljavanje današnje Vojvodine stanovnicima srednje Evrope, pre svega Germanima: Austrijancima i Nemcima počinje 1716.godine, neposredno po povlačenju Osmana. Već samačinjenica da se Osmanska vojska povukla sa ovih prostora (i to ne svih) neposredno pre početka naseljavanja, nedvosmisleno govori da stanovnika skoro da i nije bilo. Domicilnog stanovništva je bilo veoma malo, rasterali su ih, ili pogubili,ratovi, tako da su stanovništvo prostora današnje Vojvodine sačinjavali ratni veterani i invalidi i novonaseljeno stanovništvo -civili koji su pratili vojsku. A ovo stanovništvo nije imalo većeg iskustva sa uzgojom stoke. Ako tome dodamo da je površina današnje Vojvodine bila kvalitetno kopno tek nešto oko 40%, onda ovaj podatak još više dobija na "težini".

Autorka objavljenog teksta je, kada je većpokazalainteresovanje za, kako kaže citiranaMiroslavaĆaćić, kustos -istoričar somborskog muzeja,da je: „Ideja za stvaranjemuzeja Podunavskih Švaba proistekla jeiz potrebe da se objasni i istraži uloga Podunavskih Švaba u svim segmentima njihovog privatnog i društvenog života, kaoi suživot sa ostalim narodima koji žive naprostorima današnje Vojvodine", mogla lako doći i do informacije da dva takva muzeja već postoje u Srbiji. Doduše, ne sa zaokruženom tematikom kakva je u muzeju u Ulmu i kakva bi, prema projektu, trebalo da bude u Somboru. Jedan je u komšiluku Sombora,u Apatinu,u organizaciji Nemačkog udruženja ADAM BERENC. Drugi je u Sremskim Karlovcima -Etno postavka seoskog domaćinstva Podunavskih Švaba iz druge polovine XVIII veka, u organizaciji Fondacije za zaštitu zavičajnog nasleđa Podunavskih Švaba ZAVIČAJNA KUĆA. Specifična postavka postoji i u Beloj Crkvi.

Danas Podunavskih Švaba ima oko 700.000 i žive, u najvećem broju, u Nemačkoj,u pokrajini Baden Virtemberg (Baden Wyrttemberg), u manjem broju u Austriji i u SAD, Kanadi, Argentini i Brazilu. U Srbiji ih ima nešto preko 4.000, što je 120 puta manje ili 0,8% u odnosu na godine pre II Svetskog rata kada ih je u Jugoslaviji (više od 90% u Vojvodini) bilo preko 500.000.

"Nestanak" Podunavskih Švaba sa prostora Jugoslavje, u najvećoj meri Vojvodine, dogodio se za samo dve decenije, od 1944. do kraja pedesetih godina. Podunavske Švabe koje su se u vreme rata zatekle izvan granica Jugoslavije se nisu vratile, oko 200.000 se iselilo krajem 1944. godine, sklanjajući se ispred novodolazeće vlasti. Oko 200.000 njih je logorisano, gde je umrlo od bolesti, gladi i hladnoće (neki su i likvidirani) njih preko 60.000. Oni koji su oslobođeni izlogorasu u petoj deceniji prošlog veka napustili Jugoslaviju.

DANAS-u zahvaljujem na ideji da piše o Podunavskim Švabama, a tu zahvalnosti, mislim, da mogu iskazati i u ime cele podunavskošvapske populacije.

Stjepan A. Seder

Ovaj tekst je objavio DANAS u svome vikend izdanju od 4/5 april 2020.godine pod naslovom: PODUNAVSKE ŠVABE NISU ISTO ŠTO I PODUNAVSKI NEMCI.